آیا خرید کردن از فروشگاه‌های بزرگ اخلاقی‌ست؟

تازگی‌ها یکی از این فروشگاه‌های بزرگ (هایپرمارکت) نزدیک خونمون باز شده. تقریبا هرچیزی هم توش پیدا میشه. از گوشت و لبنیات گرفته تا نون تازه و غذای خونگی که همونجا پخته میشه. فقط هم محصولات خوردنی نیست. آرایشی، بهداشتی، ابزارآلات و خلاصه هرچیزی که فکر کردن ممکنه خریداری داشته باشه رو تو فروشگاه گذاشتن.

اغلب محصولات هم یک مقداری تخفیف دارن. بعضی محصولات کمتر شناخته شده تخفیفِ بالایِ تا ۴۰ و ۵۰ درصد و باقی محصولات هم حداقل ۵ درصد تخفیف عایدشون شده.

یکی دوباری که به فروشگاه سر زدم دچار یک دوگانگی شدم.

از طرفی خیلی خوبه که تقریبا هر چیزی رو که میخوام یکجا در اختیارم هست. و معمولا هم با قیمتی پایین‌تر از مغازه‌های معمولی. به خصوص که کسی هم کاری به کارم نداره و فرصت دارم هرچقدر میخوام روی محصولات رو بخونم و با هم مقایسشون کنم. هر چند باری هم که نظرم رو عوض کنم کسی نیست که اخم و غرولند کنه.

به دلیل فروش بالا چنین فروشگاه‌هایی تنوع محصولات خیلی بالایی دارن و شانس اینکه یک محصول نایاب رو توی مغازه سر کوچه پیدا کنم به مراتب کمتره تا یک هایپر مارکت. بعلاوه حق انتخاب خیلی بیشتره و ناچار نیستم تنها بین یک یا دو برند خاص که صاحب مغازه ترجیح میده یا سود بیشتری براش داره انتخاب کنم.

تجربه خرید هم لذت بخش‌تره. آدم‌های خندون و خوش اخلاقی اونجا هستن که کمک میکنن که چیزی که میخوام رو پیدا کنم و برای اینکه ازشون خرید میکنم ازم تشکر میکنن.

از طرف دیگه میدونم که سود چنین فروشگاه‌های بزرگی توی جیب یک یا چند سرمایه‌دار بزرگ میره. وقتی از فروشگاه‌های کوچیک خرید میکنیم پولمون با یک تعادل مناسب تری توی جامعه پخش میشه اما وقتی سراغ این فروشگاه‌های بزرگ میریم سود نهایی به جیب تعداد خیلی کمی از افراد میره که عموما هم به صورت سرمایه‌گذاری به جامعه برنمیگرده. بخصوص که بسیاری از فروشگاه‌هایی که چند سال اخیر و به سبک فروشگاه‌های خارجی توی ایران دایر شدن سرمایه‌گذار خارجی دارن.

ضمن اینکه وجود این فروشگاه‌های بزرگ به ضعیف‌تر شدن فروشگاه‌های کوچیک منجر میشه. وقتی فروش مغازه‌ها کم بشه ناچار میشن بیشتر جنس‌هایی رو بیارن که اطمینان بیشتری از فروششون دارن که منجر به تنوع کم محصولات و کم اقبالی بیشتر خریدار میشه. و این چرخه ادامه پیدا میکنه تا فروشگاه‌های کوچیک‌تر از بین برن.

شاید این فکر پیش بیاد که خب این فروشگاه‌های بزرگ نیروی انسانی دارن و ایجاد شغل میکنن. اما کارمندهای بنگاه‌های بزرگ (حالا نه لزوما فروشگاه‌ها) چیزی از سودهای هنگفت عایدشون نمیشه. اون شرکت‌های نو اندیشی هم که با پخش سهام کارمندها رو در سود شرکت سهیم میکنن (که البته شامل حال هایپر مارکت‌ها نمیشه) به منظور افزایش بهره‌وری و بیشتر کار کشیدن از نیروی انسانی این کارو میکنن و این سهام نسبت به سود اصلی شرکت مقدار قابل توجهی نیست.

با وجود این مسائل برای من این سوال پیش میاد که خرید از این فروشگاه‌ها کار درستی هست یا نه؟

تحلیل‌هایی هست که میگه در نهایت تمرکز سرمایه توی بنگاه‌های بزرگ به نابرابری اجتماعی دامن میزنه. این مساله به خصوص توی ایران که سیستم خاصی برای کنترل سرمایه‌داری نداره بیشتر آسیب رسان خواهد بود.

از سوی دیگه تا به امروز شاید ما بیشتر با خوبی‌ها و فواید این نوع از سرمایه‌داری آشنا شدیم. اسنپ باعث شده ارزون‌تر و سریعتر جابجا شیم. دیجی‌کالا باعث شده راحت‌تر و مطمئن‌تر خرید کنیم و هایپرمارکت‌ها هم در نوع خودشون تجربه خرید رو برای ما بهتر و لذت بخش‌تر کردن.

اما جدایِ از بحث اخلاقی، آیا ممکنه این شیوه در آینده منجر به افزایش بیش از حد فاصله طبقاتی در جامعه بشه؟

برای من خیلی دور از ذهن نیست که ما همه تبدیل به کارگرهای بنگاه‌های بزرگ بشیم که زندگیمون شامل کار کردن توی یکی ازین بنگاه‌ها و کسب درآمد و سپس خرج کردن این درآمد داخل همون سیستم بشه. البته شاید این شیوه از زندگی برای کسی که تنها هدفش تامین نیازها و تولید مثل باشه چندان هم بد نباشه.

نظر شخصی من اینه که حتی اگر این تغییر شیوه زندگی رو بخشی از یک رویه جهانی و گریز ناپذیر می‌بینیم (که باز به نظرم غلطه این نگاه) ولی حداقل بیایم و از تجربه‌های کشورهای توسعه یافته استفاده کنیم و به شکل درستش توی این مسیر حرکت کنیم. اگر درآمد یک بنگاه به صورت نمایی در حال رشده بایستی مالیاتی که پرداخت میکنه هم با همین سرعت افزایش پیدا کنه و در نهایت این مالیات به شکل درستی هزینه بشه که حداقل قشرهای ضعیف صدمه کمتری ببینن.

نباید فراموش کرد که در نتیجه این تغییرات قشر ضعیف هست که بیشترین ضربه رو متحمل میشه. شاید در نهایت مغازه‌دار سابق به شکل دیگه بتونه به زندگیش ادامه بده ولی اون خانواده‌ای که به زور نسیه گرفتن از اون مغازه زندگیش رو میگذروند هرگز نمیتونه خودش رو با شرایط جدید تطبیق بده.

7 نظر در “آیا خرید کردن از فروشگاه‌های بزرگ اخلاقی‌ست؟

  • اردیبهشت ۶, ۱۳۹۶ در ۱۲:۰۳ ق.ظ
    پیوند یکتا

    سلام
    شخصاً زیاد موافق شیوه های قدیمی کسب و کار نیستم، اتفاقی مثل به وجود آمدن هایپر مارکت و دیجی کالا و اسنپ رو خوب می دونم، به نظرم گریزی نیست از این روند و البته جایی هم نقطه تعادل هست، بین تعداد بقال ها و هایپرمارکتها، منتها با حرف شما هم موافقم، دریافت مالیات و کنترل سرمایه می تونه کمک خوبی برای کلیت جامعه باشه، هر چه بامش بیش برفش بیشتر با موضوع برخورد بشه، بهتر هست، جدایی از این بحث ها، آموزش عمومی خیلی مهم هست، نمونه ی آموزش خوب یعنی همین که شما موقع خرید از هایپر مارکت فکر می کنی که آیا خرید از اینجا به صرف عموم هست یا نه، این بخش به نظرم مهمتر هست.
    با تشکر

    پاسخ
    • اردیبهشت ۶, ۱۳۹۶ در ۲:۰۳ ق.ظ
      پیوند یکتا

      آره قاعدتا هم نمیشه به زور کسب و کار سنتی رو زنده نگه داشت و جلوی روندهای بازار رو گرفت. ولی همین بحث مالیات یا حقوق مشتری اگر جدی گرفته می‌شد خیلی راحت‌تر میتونستم به این سوالی که ذهنمو مشغول کرده جواب بدم.

      پاسخ
  • اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۶ در ۵:۲۸ ب.ظ
    پیوند یکتا

    سلام اتفاقی به اینجا سرزدم و با اینکه از نظر سیاسی باهم هم عقیده نیستیم ولی دراین مورد سالهاست که این مطلب مورد توجه منم هست و رعایتش می کنم البته نکته ای که همیشه تو خریدام رعایت می کنم اینه که کالای مرغوب ایرانی رو به کالای بیرونی ترجیح می دم و حتی تو خرید بعضی اجناس سعی می کنم از تولیدات استان خودم خرید کنم.

    پاسخ
    • اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۶ در ۸:۱۰ ب.ظ
      پیوند یکتا

      حمایت از کالای داخلی میتونه تاثیر خیلی زیادی روی اقتصاد داشته باشه. نمیدونم این مساله سیاست کلی در ژاپن هست یا خیر اما چند وقت پیش مقاله‌ای میخوندم (مقاله درباره چند تلوزیون ژاپنی بود) که بعضی از برندهای معتبر کالاهای خودشون رو ابتدا در ژاپن و با قیمتی بسیار بالاتر از قیمت جهانی عرضه می‌کنن. و مردم به دلیل حمایت کالا رو خریداری میکنن، برخلاف ما که حتی کالای ارزون قیمتِ داخلی رو نمی‌خریم.

      پاسخ
      • اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۶ در ۱۰:۳۳ ب.ظ
        پیوند یکتا

        بله قضیه تلوزیون ژاپنی به شکل دیگه ای برای یکی از دوستان ما اتفاق افتاد ایشون یه دوربین نیکون از ژاپن اورده بودن که بعد متوجه شدن توی اینجا با قیمت کمتر همون رو می تونستن بخرن!

        پاسخ
  • خرداد ۱۰, ۱۳۹۶ در ۱۲:۲۲ ق.ظ
    پیوند یکتا

    چند روز پیش رفتم از یه فروشگاه زنجیره ای عسل(!) گرفتم، رو فاکتور ۳۰ و اندی تومان (بدون تخفیف)، روی کالا ۲۷ و اندی تومان، با تخفیف فروشگاه ۱۹ و اندی تومان، امروز خیابون ۱۰ تومان(آیفون هم نیست بگم تقلبیشه)، نمونه های دیگه ای رو هم دیدم.
    با این وضع مصرف کننده حق داره از جایی خرید کنه که گرون فروشیش کمتره.

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *